Yeme bozulmaları gerek çocukların gerekse de yetişkinlerin sağlıklarına zarar verecek şekilde yemek yemesidir. Yeme bozuklukları yemeklerin ya çok fazla ya da az yenmesidir. Kişilerin günlük yaşamları yemek yemelerini etkilememekte, yemek yemeleri yaşantılarını etkilemektedir.
Beslenme ve yeme bozuklukları aşağıdaki başlıklar altında değerlendirilmektedir:
- Pika
- Geviş getirme ya da diğer adı ile geri çıkarma bozukluğu
- Anoreksiya nevroza
- Tıkanırcasına yeme
- Blumiya nevroza
- Kaçıngan yiyecek bozukluğu
- Tanımlanmamış yeme bozukluğu
- Tanımlanmış beslenme bozukluğu
Tedavisi uzun dönem yapılan hastalıklar bedensel olarak görülse de aslında ruhsal kaynaklıdır. Yeme davranışı sırasında yemek hakkında bazı düşünce ve duyguların canlanması sağlanmaktadır. Bu bozukluk madde bağımlılığı, anksiyete, depresyon gibi nedenler ile bir arada görülebilmektedir.
Yeme bozukluğunun çeşitleri Amerikan Psikiyatri Birliği’nin yayınladığı parametrelere göre sınıflandırılmıştır. Genel olarak 4 ana başlık altında incelenen yeme bozukluklarında anoreksiya nevroza, tıkanırcasına yeme, bulimiya nevroza ve sınıflandırılamayan yeme bozukluğu şeklinde gruplar bulunmaktadır. Bu 4 ana grubun temel özellikleri bireylerin kendilerini şişman olarak görmesi ve baş edemeyecekleri duygulara sahip olmasıdır. Bireyler bu rahatsızlıklarda şişman olmaktan korkmakta ve zayıflığa karşı bir ilgiye sahip olmaktadır.
Ergenliğe giren kızlar ve genç kadınlar yeme bozukluğunda ön safhalarda yer alsa da bu rahatsızlık her yaşı etkileyebilmektedir. Yeme bozukluğunun kadınlarda görülme oranı erkeklerden daha fazladır. Erkeklerde kronik yeme bozukluklarının görülmesi son on yılda iki kat artmıştır.
Yeme bozuklukları gerek kadınlarda gerekse de erkeklerde ciddi sağlık sorunları oluşturmaktadır. Bu sorunlar zaman içerisinde morbiditeye kadar gidebilmektedir. Yeme bozukluklarının oluşum nedeni net olarak bilinememektedir. Ancak nedenin biyolojik ya da psikolojik olduğu düşünülmektedir. Yeme bozuklukları depresyon, aile içi problem, değersiz hissetme ya da özsaygının düşük olması gibi problemlere yol açmaktadır.
Yeme Bozukluklarının Nedenleri
Yeme bozukluklarının sebepleri fizyolojik, psikolojik ve sosyolojik olarak farklı açılardan incelenmektedir. Bu hastalık kişiyi bireysel olarak etkilemekle kalmamakta ailesine de zarar vermektedir. Yeme bozukluklarının görülmesindeki temel nedenler arasında özgüven eksikliği yer almaktadır. Bu durum da yeme bozuklukları olarak karşımıza çıkmaktadır.
Anoreksiya Nervoza
Anoreksiya nervoza rahatsızlığı aşırı zayıf olmasına rağmen kendini şişman hisseden kişilerin hastalığıdır. Bu hastalar aynaya her baktıklarında kendilerini istedikleri kilonun üzerinde görmektedir. Ayrıca şişman olmak ve aşırı kilo almak bu kişilerin en büyük korkusudur. Anoreksiya nevroza hastaları genellikle mükemmeliyetçidir ancak özgüvenleri düşüktür. Hastalığın ilk haftalarında fark edilmeyen yeme bozuklukları zaman içerisinde ortaya çıkmaktadır. Kilo kontrolü bu hastalarda bir takıntı gibidir. Hastalar en ufak kilo alımlarından bile rahatsız olarak kilo vermek için değişik biçimler sergilemektedir. Büyük bir kısım yiyecek almayı büyük oranda bırakmakta ve bu şekilde kilo kaybetmektedir. Hastaların bir kısmında yüksek egzersizler mevcut iken diğer bir kısmında ise panik, OKB, maddelerin kötüye kullanımı gibi durumlar görülmektedir.
Zaman içerisinde bu hastalarda aşırı kilo kaybı ortaya çıkmaktadır. Bu kilo kaybının oluşturduğu sorunlar şu şekilde özetlenebilmektedir:
- Regl görememe,
- Kalsiyum eksikliğine bağlı kemik kırılması,
- Cildin kuruması ve sarılaşması,
- Aşırı kabızlık,
- Damar yolu bozuklukları,
- Kalp bozuklukları.
Anoreksiya nevroza hastalarının tedavisinde hastaların psikolojik desteğe ihtiyacı vardır.
Tıkanırcasına Yeme Bozukluğu
Tıkanırcasına yemek yeme ilk etapta bulimiya nevroza ile benzerlik göstermektedir. Yeme bozuklukları arasında yer alan tıkanırcasına yeme bozukluğunda bireyler sık gelen yeme ataklarına sahiptir. Bu sayede bir defada yakılamayacak kadar fazla kilo alımı gerçekleşir. Gelişen yeme atakları sırasında bireyler kendilerini kontrolden çıkmış hissetmektedir. Hastalar aşırı yeme davranışlarını kontrol edebilmek için kendilerini uygun olmayan yöntemler ile kusturmaya çalışmaktadır.
Bireyler fazla yemenin sonucunda bir utanca, iğrenmeye ve suçluluğa maruz kalmaktadır. Ortaya çıkan sıkıntı aynı döngüye girilmesine yol açacaktır. Tıkanırcasına yeme bozukluğuna sahip bireyler genellikle obezdir. Bu nedenle hastalarda kalp damar hastalık oluşma riski oldukça yüksektir.
Bulimiya Nervoza
Bulimiya nervoza rahatsızlığı bireylerin sık sık yeme atakları yaşamasına yol açmaktadır. Bireyler fazla kalori tüketerek kurmaya ya da diüretik ile besinleri dışarı atmaya çalışmaktadır. Yeme nöbetlerinde bireyler genel olarak kontrolden çıkmış bir haldedir. Nöbet sonrasında bireylerin ruhsal olarak kendilerini iyi hissedebilmesi için diüretik ya da laksasif kullanması gerekmektedir. Ayrıca bireyler yüksek egzersiz ya da kusma gibi yöntemler ile de sahip oldukları fazla kilolardan kurtulmaya çalışmaktadır. Utanma, iğrenme gibi davranışlar bulimik hastalara özeldir. Hastaların sahip oldukları medikal sorunlara örnekler aşağıda yer almaktadır:
- Sürekli kızarmış ve yaralı bir boğaz,
- Yüzün ya da yanakların şişmesi,
- Sürekli kusma hali,
- Mide kapaklarında problem oluşması,
- Reflü,
- Diş minelerinin sık temastan dolayı erimesi,
- Dişlerin çürümesi,
- Çeşitli bağırsak sorunları,
- Böbrek sorunları ve sıvı kayıpları.
Bulimiya nevroza hastalarına tedavi sırasında ilaçlardan yardım alınmaktadır. İlaçların yalnız başına yeterli olmadığı bu hastalıkta psikolojik destek de oldukça önemlidir. Hastaların iyi olduklarına inanmaları için profesyonel bir terapi alması şarttır. Bulimiya nevrozalı bireylerin terapileri konusunda uzman kadrodan oluşan ekibimize güvenebilirsiniz.
Yeme Bozukluklarının Tedavi Süreci
Pek çok yeme bozukluğunda hastalar hasta olduklarını kabul etmemektedir. Bu durum tedavilerin uygulanma hızını ve tedaviden alınacak cevabı olumsuz şekilde etkilemektedir. Hastaların tedaviye ikna edilmesi son derece önemlidir. Önemsiz gibi görülen bu hastalıklar aslında bireyleri ölüme kadar götürebilecek niteliklere sahiptir.
Yeme bozukluklarının tedavisinde ilk olarak ilaç tedavisi uygulanmaktadır. Tedavide kadın doğum, iç hastalıklar ve kardiyoloji gibi bölümler ile entegre iş yapılmaktadır. Tek bir açıdan tedavi yapılmasından ise birçok açıdan hastaya tedavi sunmak daha avantajlı olacaktır.
Semptomların tedavisinde kullanılan ilaçlar hastaların psikolojik yönden aldıkları tedaviyi destekleyici niteliktedir. Yeme bozuklukları psikoterapiyi zorunlu kılmaktadır. Ailelerin iş birliğinde bulunması ve yeme bozukluğuna sahip olan üyelerinin yardımcısı olması son derece önemlidir.