Anne ve babaların boşanması çocukları farklı şekillerde etkileyebilmektedir. Anne babanın boşanma sürecinde ve sonrasında çocuklarda ortaya çıkabilecek sorunlar belirlenmekte ve giderilmektedir. Kadın ve erkeğin farklı nedenlerden kaynaklı olarak ayrılmak istemesi sonucunda boşanma gerçekleşir. Bu durum çocukları olumsuz şekilde etkileyebilmektedir.
Günümüzde yapılan araştırmalarda evli çiftlerin ayrılmak istemelerinde pek çok farklı neden gözlenmiştir. Eşler arasında ayrılık bazı durumlarda psikolojik nedenlerden bazı durumlarda ekonomik nedenlerden bazı durumlarda kaynaklanmaktadır. Ayrılma durumları yalnızca anne ve babayı değil çocukları da etkisi altına almaktadır. Kadın ve erkeğin ayrılması sonucunda karı ve kocalık durumları bitmektedir. Anne ve babalık ise devam etmektedir. Çocukların bu durumu kabullenmesi, uyum sağlamaları zaman almakta ve çocukları duygusal olarak zorlamaktadır.
Anne Babanın Boşanmak İsteme Nedenleri
Ebeveynlerin ayrılmak istemesinin başlıca nedenleri şu şekilde sınıflandırılabilmektedir:
- Birtakım ekonomik nedenler
- Eşler arasında oluşan etkileşim sorunları
- Duygusal ihtiyacın istenen düzeyde karşılanması
- Eşlerin karşılıklı olarak ya da tek taraflı şekilde beklenti düzeylerini karşılamaması
- Tükenmişlik sendromu
- Kültürel yaşanan çatışmalar
- Kök ailelerin evlilik ile ilgili müdahaleleri
- Cinsel sorunlar
- Aile içinde şiddet yaşanması
- Aldatma ya da aldatılma
- Sosyal çevresinin düşünceleri ya da davranışları
Anne Babanın Ayrılmasının Çocuk Üzerindeki Psikolojik Etkisi
Anne ve babanın ayrılığının çocuk üzerindeki psikolojik boyutu değerlendirildiğinde bazı yorumlarda bulunulabilmektedir. Anne babanın boşanması ve çocuk ile ilgili yapılan yorumlar arasında şu maddeler yer almaktadır:
- Anne ve babası ayrılan çocuklarda analitik problem çözme gücü zayıflamaktadır.
- Anne babası ayrılan çocuklarda aitlik duygusu zedelenmektedir.
- Bu çocuklarda gerek anneye gerek babaya gerekse de sosyal çevreye karşı duyulan güven zedelenmiştir.
- Özgüven kaybı ve isteksizlik gibi duygular baş göstermektedir.
- Yalnızlık duygusu ve kaybetme korkusu bu kişilerde yoğun şekilde yaşanmaktadır.
- Anne babası birbirinden ayrı yaşayan çocuklarda bazı durumlarda kendini suçlama duyguları belirmektedir. Çocuklar ailesinin ayrılmasında kendisini suçlayarak yoğun bir duygu içerisine girmektedir.
- Anne babası ayrı olan çocuklarda içe kapanma ve saldırganlık ortaya çıkmaktadır.
- Çocuklar herhangi bir konuda takıntılı hale gelebilmektedir.
- Anne babası ayrı olan çocuklarda kaygı, endişe gibi duygular baş gösterebilmektedir.
- Bu çocuklar herhangi bir konuda gerileme yaşayabilmektedir.
- Çocuklarda uyum sorunu, alt ıslatma, kekeleme, parmak emme, tırnak yemek gibi davranışlar da ortaya çıkabilmektedir.
Anne Babanın Ayrılmasının Çocuk Üzerindeki Olumsuz Etkileri
Baba ve annenin ayrılmasının çocuğun davranışlarına yansıması son derece olasıdır. Anne babaların ayrılması üzerine çocuklarda ortaya çıkan olumsuz etkiler şu maddeler ile açıklanabilmektedir:
- Çocuklar arkadaşlık kurmakta ve yeni arkadaş bulmakta zorlanmaktadır.
- Anne ve babalar ayrılıklarını gizleme eğilimi içine girmektedir.
- Anne babası olan çocuklar normal arkadaş gruplarında rahat bir şekilde sosyalleşebilir iken anne babası ayrı olan çocuklarda içe kapanıklık ve uzaklaşma gibi duygular belirebilmektedir.
- Çocuklar sosyal herhangi bir faaliyete katılmak istememektedir.
- Çocuklarda kendini ifade etmede zorluk, düşüncelerin dış dünyaya kapatılması, gerçek duygulardan uzaklaşma gibi davranışlar gözlenmektedir.
- Bir arkadaşa ya da herhangi bir kişiye duyulan bağımlılık genel olarak anne ya da babası olmayan çocuklarda görülmektedir.
- Anne ve babası ayrı olan çocuklar kendilerini zarar verecek davranışların içerisine atabilmektedir. Bu çocuklar yanlış arkadaşlıklar kurma ve kötü alışkanlık edinme gibi duyguların içerisine girmektedir.
- Anne babası ayrı olan çocuklar çevrelerindeki bireyler ile sürekli bir çatışma içerisinde olmaktadır. Çocuklarda kendilerini kabul etme isteği artmaktadır. Çocuklar, normal tutumlardan uzaklaşarak anormal tutumlar içerisine girebilmektedir.
- 5- 18 yaş arası çocuklarda asilik, saldırganlık, öfke gibi olumsuz duygular ortaya çıkabilmektedir. Çocuklar kendilerine zarar verecek davranışları sıklıkla tekrar etmektedir.
Anne Babanın Ayrılmasının Çocuğun Eğitimine Etkisi
Anne babanın ayrılmasının çocukları eğitim yönünden etkilemesi olasıdır. Anne babası ayrılan çocuklar genel olarak okulda ve farklı ortamlarda arkadaşlarından bağımsız davranışlar sergilemektedir. Çocuklarda ayrıca yeme bozuklukları da ortaya çıkabilmektedir. Çocukların okul başarısı aile düzeninin bozulmasına bağlı olarak aşağı düşebilmektedir. Anne ve babalar çocukları okul çağında iken ayrılırlarsa okula uyumsuzluk sorunu baş gösterebilmektedir. Bunun nedeni çocukların anne ve babalarını düşünmekten okula ve derslere iyi adapte olamamasıdır.
Yapılan bazı araştırmalarda anne ve babası ayrı yaşayan çocuklarda daha çatışmalı bir ruh hali olduğu açıklanmıştır. Okul çağındaki çocukların anne babalarının boşanmasına yönelik verebileceği tepkiler şu şekilde açıklanabilmektedir:
- Kendini aldatılmış olarak görür.
- Anne ve babasının onu sevmediğini sanır.
- Anne ve babasının yeniden barışacağını ümit ederek yaşar.
- Gelecekten dolayı kaygı duyar.
- Sürekli bir üzüntü duymaktadır.
- Duygularını dışa yansıtmaz ve içinde tutar.
- Anne babası söz konusu olduğunda boşanmadan söz etmek istemez.
- Okuldaki başarıları düşer.
- Daha bağımlı bir ruh haline bürünür.
- Çekingen ve suçlayıcı olur.
- Boşanma olayına utangaç gözle bakar.
- Güçlerini oyun üzerine yönlendirir.
- Baş ağrısında ve karın ağrısından yakınır.
- Anne babasına karşı öfke ve gerginlik yaşar.
- Uyku düzeni bozulur, kabuslar ve korkular baş göstermeye başlar.
- Çevreye karşı yıkıcı bir insana dönüşür.
- Çevresindeki bireyleri ve arkadaşlarını görmezden gelir.
Boşanma Zararlarının Azaltılması İçin Yapılabilecekler
Anne babaların boşanmasının zararlarını azaltmak için yapılabilecekler aşağıdaki maddeler ile ifade edilmiştir. Bu maddelerden yola çıkılarak çocuklar için en hafif düzeyde etkilenme ile boşanma işlemi tamamlanabilir:
- Anne ve babalar ayrılarak karı kocalık görevlerini sonlandırmaktadır. Ancak anne ve babalık görevi devam etmektedir. Çocukların bu durumu kabul etmesi için onlar ile etkili bir iletişim kurulmalıdır.
- Çocukların anne babalarına her an ulaşabilecekleri gösterilmelidir.
- Eşlerin çocuklarının yanında birbirlerine kötü davranmamaları ve olumsuz konuşmamaları gerekmektedir.
- Ayrılığın nedeni eşlerden herhangi birine suçlayıcı tarzda bağlanmamalıdır.
- Anne babalar çocuklarından ikisinden birini seçmesini istememelidir.
- Ayrılan bireylerin gerek ayrılık konusunda gerekse diğer konularda çocuklarına karşı her zaman dürüst olması gerektiği bilinmelidir.
- Eşler ayrılma kararı almış ise bu karar çocuklara birlikte açıklanmalıdır.
- Eşler ayrılmış ise ve çocukların tepkilerinde olumsuz yönde değişimler ortaya çıkıyor ise bir terapist ile görüşülerek danışma alınabilmektedir. Bu süreçte alınan destek çocuklarınızın ayrılık sürecini daha hızlı atlatmasına yardımcı olabilirsiniz.
- Eşler birbirine kızgın bile olsa çocukları ile görüşmeye devam etmelidir.
- Ayrılan eşlerin çocuklarına karşı olan ilgisi devam etmelidir.
- Boşanmanın aile hayatını etkilemesi, aile hayatında ve çocukta ortaya çıkabilecek değişikliklerin kontrolü için çocuklar ile etkileşim kurulmalıdır.